Podsumowanie sesji społecznej nt. nieodpłatnego korzystania z lokali przez organizacje pozarządowe

Temat sesji społecznej został sformułowany w odpowiedzi na zapotrzebowanie ze strony osób zarządzających organizacjami pozarządowymi, którzy wyrażali chęć poszerzenia wiedzy na temat korzystania przez ich fundacje i stowarzyszenia z lokali użyczanych nieodpłatnie na cele działalności statutowej. Ekspertką prezentującą tematykę była pani dr Agata Błaszczyk, doradca podatkowy. Spotkanie odbyło się 23 maja 2022 r. w formie zdalnej (online).

Temat sesji społecznej został sformułowany w odpowiedzi na zapotrzebowanie ze strony osób zarządzających organizacjami pozarządowymi, którzy wyrażali chęć poszerzenia wiedzy na temat korzystania przez ich fundacje i stowarzyszenia z lokali użyczanych nieodpłatnie na cele działalności statutowej. Częstą praktyką jest udostępnianie prywatnych mieszkań przez członków zarządu jako siedziby dla organizacji.

Na wstępie spotkania dr Agata Błaszczyk zwróciła uwagę, że trzy podstawowe rodzaje umów, które mogą mieć zastosowanie w przypadku korzystania przez organizacje pozarządowe zarówno z lokali jak i innych nieruchomości czy ogólnie rzeczy, są opisane w Kodeksie Postępowania Cywilnego. Są to:

  1. Użyczenie – czyli oddanie nieodpłatne do używania;
  2. Najem – odpłatny, gdy umówiony jest czynsz za korzystanie;
  3. Dzierżawa – podobna do najmu, ale uprawnia do pobierania pożytków czyli czerpania korzyści z korzystania z lokalu czy innej rzeczy.
    Są to umowy nazwane, które zostały uregulowane przepisami KPC, aczkolwiek możliwe jest też zawierane innych umów – w granicach prawa. Podczas spotkania zostały omówione te podstawowe rodzaje umów. Przy czym priorytetowo traktowane były zagadnienia dotyczące umowy użyczenia, ponieważ z tą formą mamy najczęściej do czynienia w przypadku udostępniania lokalu na siedzibę organizacji w mieszkaniu prywatnym, należącym do członka zarządu.

Kluczowe wnioski i ustalenia ze spotkania:

UŻYCZENIE

NAJEM

Najem może wydawać się dla organizacji pozarządowej bardziej „bezpieczną” i przejrzystą formą korzystania z lokalu. Trzeba jednak pamiętać, że przychodem organizacji jest nie tylko wartość rzeczy otrzymanych nieodpłatnie, ale też częściowo odpłatnie. Jeśli właściciel lokalu umówi się z organizacją na wynajmowanie np. pokoju na prowadzenie biura za bardzo korzystną, preferencyjną stawkę (za przysłowiową złotówkę), wtedy różnica pomiędzy płaconym czynszem a wartością rynkową, którą organizacja powinna zapłacić, gdyby wynajmowała na normalnych warunkach, może zostać uznana przez organy podatkowe za przychód, który powinien zostać opodatkowany (na warunkach jak przy użyczeniu).

Jednocześnie w trakcie dyskusji przedstawiciele organizacji pozarządowych zwracali uwagę, że przepisy podatkowe (i ogólnie przepisy prawa) są bardzo skomplikowane, utrudniają a nawet nierzadko zniechęcają do prowadzenia działalności w fundacjach i stowarzyszeniach. Kwestionowane jest również wybiórcze wskazanie przez ustawodawcę rodzajów działalności, które mogą korzystać ze zwolnienia na gruncie art. 17 ust. 1 ustawy o PDOP. Dużym uproszczeniem byłoby zwolnienie z podatku dochodów przeznaczanych przez organizacje pozarządowe wszystkich sfer działalności pożytku publicznego wymienionych w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Projekt realizowany z dotacji programu Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy, finansowanego przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię z Funduszy EOG

 

 

 


Pliki do pobrania